Малина — бу супер маҳсулот сифатида таснифланиши мумкин бўлган резавор. Нима учун бу резавор жуда фойдали, уни қандай танлаш ва сақлаш кераклиги ва кимларга истеъмол қилиш мумкин эмаслиги ҳақда эндокринолог, диабетолог, овқатланиш мутахассиси Олга Михайловна Павлова сўзлаб берди.

Фото: Pinterest

Малинанинг қандай турлари бор?

Малина жуда хилма-хил бўлиши мумкин, резавор 120 га яқин турлар билан фарқланади:

  • меваларнинг пишиши даври;
  • ҳосил бериши;
  • ранг (қизил, сариқ, бинафша, қора);
  • таъм сифатлари;
  • ҳажми;
  • резаворлар ва баргларнинг шакли.

Малина энг севимли ва кенг тарқалган резаворлардан биридир. У жануб, марказий ҳудудларда, ҳатто Урал ва Сибиргача ўстирилади. Малина ёввойи табиатда ўсади. Бундай резаворлар ҳажми кичикроқ, аммо ажойиб ҳид ва таъмга эга. Ҳатто ўрмон малиналарида озуқа моддаларининг концентрацияси юқорироқ деган фикр ҳам мавжуд.

Мазали резаворларни қандай танлаш керак?

Малинанинг кўриниши унинг сифатидан гапиради. Аммо эътибор бериш керак бўлган яна бир нечта белгилар мавжуд:

  1. Хушбўй ҳид қанчалик кучли бўлса, малина шунчалик мазали бўлади.
  2. Резаворлар қуруқ бўлиши ва тешилган идишга ёки ҳаво кирадиган қутига қадоқланган бўлиши керак, чунки малина ёпиқ ҳолатда тезда ёмонлашади.
  3. Агар малинани теришга тўғри келса, буни қуруқ ҳавода амалга ошириш керак, шунда резаворни узоқроқ сақлаш мумкин.
  4. Чириган резаворларни моғор босишидан сақлаш керак — бу таъмга ва сақлаш муддатига бевосита таъсир қилади.
  5. Малинани истеъмол қилишдан олдин ювиш тавсия этилади.

Ошқозон-ичак касалликларининг кучайиши пайтида малинани истеъмол қилиш мумкин эмас. Резаворларни танлаётганда, хилма-хилликка эътибор бериш лозим. Сариқ малинанинг таъми оддийлардан кам эмас, қора ранглисида эса ҳатто тутнинг ҳиди бор.

Малинани қандай сақлаш керак?

Малинанинг шарбати жуда тез чиқади ва бошқа маҳсулотларнинг ҳидларини ўзлаштиради. Совиткичда ҳам уни узоқ вақт давомида сақлаб бўлмайди, резаворлар шунчаки таъмини ва фойдали хусусиятларини йўқотади. Шунинг учун, овқатланиш мутахассиси Олга Павлова янги малина истеъмол қилишни тавсия қилади.

Малинани қандай музлатиш керак?

Малинани музлатиш қуйидагича амалга оширилади:

  • резаворлар совуқ сув билан яхшилаб ювиб ташланади;
  • қоғоз салфетка устида қуритилади;
  • резаворларнинг яхши кўриниши ва тузилишини сақлаб қолиш учун малинани текис юзага ёки пишириш варағига эҳтиёткорлик билан жойлаштириб, музлаткичга қўйиш керак. Резаворлар музлагандан кейин уларни бошқа идиш ёки пакетга солиб, сақлаш мумкин.

Малинанинг фойдалари

Малина ажойиб витамин ва минералларга бой. Унинг таркибида кўп миқдорда B, C, А витаминлари, кремний, молибден, магний, марганец, кальций, темир, фосфор, натрий, хром, рух мавжуд. Бундан ташқари, малина таркибида кўп миқдорда антиоксидантлар мавжуд — флавоноидлар, феноллар, антосиянинлар, каротеноидлар. Резавордаги бундай бой композиция қуйидагиларга ёрдам беради:

  • юрак-қон томир ва асаб тизимининг ҳолатини яхшилаш;
  • иммунитетни мустаҳкамлаш;
  • метаболизмни нормаллаштириш;
  • аёлларда ҳайз кўришни нормаллаштириш, оғриқни камайтириш ва барглардан тайёрланган қайнатма ҳомиладорлик пайтида кўнгил айнишдан халос бўлишга ёрдам беради;
  • коллаген ишлаб чиқаришни яхшилаш ва эркин радикалларнинг таъсирини бартараф этиш;
  • эллагик кислота таркиби туфайли онкологик касалликларнинг олдини олишга ёрдам беради;
  • шамоллаш ва яллиғланишга қарши таъсирга эга;
  • шамоллаш бўлса, малина терлашни яхшилайди ва токсинларни йўқ қилишга ёрдам беради;
  • малина терининг ҳолатини ёшартириш ва яхшилаш учун косметологияда фаол қўлланилади.

Кўпчилик малинани яхши кўришига қарамай, қандли диабетда уни истеъмол қилишга қўрқади. 100 грамм малинада 46 ккал калория миқдори билан углевод миқдори 3 граммдан ошмайди ва хилма-хиллигига қараб глисемик индекс 25-40 ни ташкил қилади. Парҳезшуносларнинг таъкидлашича, малина нави қанчалик ширин бўлса, глисемик индекс шунчалик юқори бўлади. Лекин ҳатто энг ширин малинада ҳам ушбу кўрсаткич паст бўлгани учун резаворни қандли диабетда ҳам истеъмол қилиш мумкин.

Малина кимларга зарарли бўлиши мумкин?

Одатда, соғлом одам кунига 400 граммдан кўп бўлмаган малина истеъмол қилиши мумкин. Шу билан бирга, куннинг биринчи ярмида рационга резавор меваларни киритиш муҳимдир.

Оқсил ва клетчатка комбинацияси организмга озуқа моддаларини яхшироқ сўрилишга ёрдам беради ва қонда шакарнинг кескин кўтарилишини олдини олади.

Танадаги маълум жараёнлар туфайли рационда малина миқдорини камайтириш керак бўлади:

  • ошқозон-ичак тракти касалликларининг кучайиши билан (гастрит, ошқозон яраси ва бошқалар);
  • буйрак ва подагра касалликларида;
  • ҳар қандай резаворларга аллергия бўлса.
  • мумкин бўлган аллергик реакция туфайли аёллар лактация даврида малинани истеъмол қилмасликлари керак;
  • туғруқ ёки жарроҳлик аралашувдан олдин малина истеъмол қилиш мумкин эмас, чунки резаворлар таркибидаги салицил кислотаси қон ивишини сезиларли даражада ёмонлаштиради.